درسنامه آموزشی کار و فناوری کلاس هشتم

در طول تاریخ، تأثیر پیشرفت فناوری بر ابزارهای اطلاع‌رسانی موجب افزایش جذابیت و مخاطبان پیام بوده است. این روند را می‌توان در پیشرفت فناوری در وسایلی مانند رایانه، تلفن همراه، رسانه قابل حمل و شبکه‌های ماهواره‌ای مشاهده کرد.

تهیهٔ خبر و گزارش از فعالیت‌ها تا تبلیغات کالا نه تنها بر مشتریان کالا می‌افزاید بلکه قدرت انتخاب مشتریان را نیز بالا می‌برد، این تأثیرهای متقابل باعث شده‌اند که بازار تبلیغات روزبه‌روز به دنبال جذابیت بیشتر به منظور اثربخشی بیشتر باشد. این تبلیغات می‌تواند آگهی کالا، ارائه آمار و گزارش از عملکرد یک سازمان باشد.

امروزه تبلیغات ساده یا گزارش‌های متنی دیگر جذابیت چندانی ندارد، زیرا ابزارهای چند رسانه‌ای توانسته‌اند مخاطبان بیشتری را جذب کنند. استفاده از رسانه‌های مانند تصویر، صدا، پویانمایی (انیمیشن) و متن در کنار یکدیگر برای انتقال بهتر پیام را «چندرسانه‌ای» می‌گویند. در واقع چندرسانه‌ای، ابزاری بسیار اثربخش برای بیان ایده‌ها و نمایش اطلاعات به‌صورت جذاب است. گزارش چند رسانه‌ای که از ترکیب متن، تصویر، صدا، ویدئو و طرح‌های گرافیکی تولید می‌شود بسیار جذاب‌تر از گزارش‌های متنی است. شما نیز می‌توانید برای درس‌های خود گزارش‌های چند رسانه‌ای تهیه کنید. در شکل 1-2 چند نمونه ابزار چندرسانه‌ای را ملاحظه می‌کنید.

شکل 1-2- ابزارهای چندرسانه‌ای

ویرایش تصاویر

معمولًا بسیاری از عکس‌ها به‌صورت خام‌اند و نیاز به ویرایش نیاز دارند. همچنین بعضی از عکس‌ها به‌دلیل بی‌دقتی هنگام اسکن، کج به نظر می‌رسند یا از نظر حجم و اندازه یا قالب مطلوب نیستند. به همین دلیل ضرورت دارد که روی آن‌ها ویرایش انجام شود تا عکس مطلوب به‌دست آید.

تعریف پیکسل: هر تصویر از مربع‌های بسیار ریزی به‌نام پیکسل تشکیل شده است. هر قدر تعداد پیکسل‌ها در واحد اندازه (یک سانتی‌متر مربع) بیشتر باشد، کیفیت تصویر بهتر خواهد شد.

قالب تصویر: نام فایل از دو بخش تشکیل می‌شود: قسمت اول اسم فایل و قسمت دوم که بعد از «.» می‌آید، پسوند فایل است. با مشاهده پسوند فایل می‌توان به قالب آن پی برد، مانند Flower.jpg.

انواع قالب‌های رایج تصویر به همراه کاربرد آن‌ها در جدول 1-2 آمده است.

جدول 1-2- انواع قالب‌های رایج تصویر به همراه کاربرد آن‌ها

قالب تصاویر	کاربرد
jpg.	قالب فشرده تصویر با حجم کم مناسب برای وب و تصاویر با ترکیب رنگی واقعی
png.	قالب فشرده تصویر با حجم کم مناسب برای وب و تصویرهایی که فقط از چند رنگ استفاده شده است
bmp.	قالب غیر فشردهٔ تصویر با حجم بالا - استاندارد ویندوز
tif.	قالب غیر فشرده تصویر با حجم بالا و مناسب برای تصویرهای چاپی

در سال‌های گذشته با «برنامهٔ نقاشی» (Paint) آشنا شدید. برای ویرایش تصویر می‌توانید از نرم‌افزارهای حرفه‌ای مانند «فتوشاپ» (Photoshop) یا نرم‌افزار ساده‌ای مانند Paint بهره بگیرید. بررسی کنید چه نرم‌افزارهای دیگری به این منظور وجود دارند؟

تولید فیلم کوتاه

جلوه‌های ویژه در فیلم‌های امروزی برای همهٔ ما جذاب است. می‌توانید با تولید فیلمی مناسب از مراحله‌های اجرای پروژهٔ بافت تخت، توانایی خود را در تولید و ارائهٔ محصولی مناسب و با کیفیت نشان دهید.

برای تولید و ویرایش تصویر متحرک (ویدئو) و جلوه‌های ویژه، برنامه‌های متعددی موجوند است. برنامهٔ «Windows Movie Maker» (به معنی ساخت فیلم) که امکانات بسیار و ساده‌ای دارد، برای تولید فیلم، وارد کردن فیلم‌ها و عکس‌ها از دوربین و ویرایش و ذخیره فیلم‌ها ابزار توانمندی است. اما برای تولید کارهای حرفه‌ای به برنامه‌های حرفه‌ای‌تری مانند نرم‌افزار «پره‌می‌یر» (Premiere) نیاز دارید. این نرم‌افزار همراه با ویندوز 7 نیست و باید به‌صورت جداگانه نصب شود.

حق تکثیر (کپی رایت)

حق تکثیر، نوعی حفاظت قانونی از آثار چاپ شده و چاپ نشدهٔ ادبی، علمی و هنری است. قانون حق تکثیر به مؤلف و پدیدآورندهٔ اثر اجازه می‌دهد که از حقوق انحصاری تکثیر، توزیع و ارائهٔ آن اثر استفاده کند. منظور از حق انحصاری این است که تنها مؤلف یا پدید آورندهٔ اثر می‌تواند از حقوق آن بهره‌مند شود.

تبدیل فایل‌ها به سایر قالب‌ها

آیا تاکنون به این مسئله برخورده‌اید که بخواهید یک فایل صوتی یا تصویری رایانه را در دستگاهی مانند تلفن همراه «MP4 player» کپی کنید، ولی در آن‌ها اجرا نشود؟

شکل 3-2 نماد تعدادی از قالب‌های ویدئویی، صوتی و تصویری را نشان می‌دهد.

استفاده از «نرم‌افزار مبدل» راه‌حل مناسبی برای انجام این‌گونه تبدیل‌هاست.

نرم‌افزار (BTVC) «Bigasoft Total Video Converter» از جمله نرم‌افزارهای مبدل است که محدودهٔ وسیعی از قالب‌های ویدئویی و صوتی را پشتیبانی می‌کند. حتی قادر است فایل‌های صوتی و تصویری شما را برای پخش روی دستگاه‌هایی نظیر تلویزیون، تلفن همراه، رایانهٔ شخصی و MP4 player تبدیل کند.

با این برنامه می‌توانید فایل‌های ویدئویی و صوتی خود را به قالب‌های دیگر تبدیل کنید. شکل 4-2 محیط نرم‌افزار BTVC را نشان می‌دهد.

تهیۀ آلبوم تصاویر (انتخابی)

با پیشرفت فناوری و ورود دوربین‌های دیجیتالی و تلفن‌های همراه مجهز به دوربین، اکنون همهٔ افراد می‌توانند آلبوم‌های عکس خود را روی رایانه‌ها و دیسک‌ها نگه‌داری کنند. از ادغام عکس‌ها و قرار دادن آن‌ها در کنار هم می‌توانید تصاویر گرافیکی و خلاقانه‌ای ایجاد کنید. برای این کار نرم‌افزارهای مختلف گرافیکی وجود دارند. نمونه‌ای از این برنامه‌ها، «Photo Editing» و «ACD See» و «Photo Shop» است. 

در این قسمت یکی از برنامه‌های گرافیکی ویرایش تصویر معرفی می‌شود. با برنامهٔ Photo Collage Max، علاوه بر تهیهٔ آلبوم دیجیتالی، می‌توانید به طراحی تقویم، کارت تبریک، کارت دعوت و پوستر نیز بپردازید، در شکل 5-2 محیط این نرم‌افزار را ملاحظه می‌کنید.

ویرایش صدا (انتخابی)

از نرم‌افزارهای ویرایش صدا، برای ضبط صدا، اضافه کردن «افکت» (Effect)، ذخیره‌سازی فایل صوتی با قالب و کیفیت دلخواه، حذف سیگنال‌های ناخواستهٔ (Noise) موجود روی فایل صوتی و جداسازی فایل صدا از ویدئو استفاده می‌شود.

از جمله این نرم‌افزارها می‌توان به MP3، Tools Audio Editors و Sound Forge اشاره کرد.

محیط نرم‌افزار AV Audio Editor را در شکل 6-2 مشاهده می‌کنید.

پشتیبان‌گیری

در دانش فناوری اطلاعات، به تهیهٔ کپی‌هایی از اطلاعات، «پشتیبان‌گیری» (Backup) گفته می‌شود. این نسخه‌های کپی شده معمولاً برای بازگرداندن اطلاعات، هنگام آسیب دیدن یا مفقود شدن اطلاعات اصلی به‌کار می‌روند.

برای نگه‌داری نسخه‌های پشتیبان می‌توانید از DVD و Flash Disk یا دیسک سخت خارجی (External Hard Disk) استفاده کنید.

از چه فایل‌هایی باید پشتیبان بگیرید؟

- از پوشه‌ی My Documents، که معمولاً به‌صورت پیش فرض فایل‌های ذخیره شده به این پوشه منتقل می‌شود.
- بسیاری از فایل‌های موجود در سیستم، آن‌هایی هستند که شما به‌وجود آورده‌اید یا از جای دیگری به رایانه منتقل کرده‌اید. این فایل‌ها ممکن است عکس، قطعهٔ صوتی، فیلم یا اسناد متنی باشند. در صورتی‌که آن‌ها را تا حد امکان در یک‌جا نگه دارید، تهیهٔ نسخهٔ پشتیبان از آن‌ها نیز بسیار راحت‌تر خواهد بود.